17.juni je dan koji donosi zanimljiv spoj različitih kulturnih događaja i važnih historijskih prekretnica čiji utjecaj je i danas itekako osjetan. Ovaj datum ima svoje korijene i u svijetu umjetnosti, muzike, ali i arhitekture. Na ovaj datum rođeni su neki od najutjecajnijih stvaralaca modernog doba, koji se i danas smatraju pionirima moderne muzike. Ali, današnji dan obilježio je i jedan tragičan događaj iz 17. stoljeća, koji je kasnije doveo do nastanka jednog od najpoznatijih spomenika na svijetu.
Od revolucionarnih umjetničkih pravaca koji su oblikovali 20.stoljeće do građevina koje su postale simboli svjetske baštine, 17.juni zauzima posebno mjesto u kalendaru historijskih događaja. Sve priče koje se vezuju na današnji datum svjedoče o utjecaju pojedinca i događaja koji su, iza sebe, ostavili neizbrisiv trag u kulturi, umjetnosti i kolektivnom sjećanju ljudskog roda.
Rođen Igor Stravinski, pionir moderne muzike
Ruski kompozitor, ukrajinskog porijeka, Igor Stravinski, imenovanog kao jednog od najutjecajnijih ljudi prošlog stoljeća, rođen je 17. juna 1882. godine. Stekao je slavu i kao dirigent i kao pijanista, što ga je lansiralo na vrh društvene ljestvice u njegovoj rodnoj domovini, ali i izvan njenih granica. Smatra se jednim od najznačajnijih muzičkih stvaralaca 20. stoljeća, a njegova djela i karijera koja je bila podložna stilskim promjenama, ostavili su duboke korijene u razvoju klasične muzike.
Stravinski je međunarodnu slavu stekao zahvaljujući svoja tri baleta The Firebird (Žar ptica:1910.), Petrushka (Petruška:1911.) i The Rite of Spring (Posvećenje proljeća:1913.). Upravo je „The Rite of Spring“ izazvao jednu od najvećih kontroverzi u historiji muzike zbog svog nekonvencionalnog zvuka i revolucionarnog pristupa kompoziciji. Ali, ovim baletom Stravinsky je nedvojbeno doveo do preobrazbe u načinu na koji su kasniji skladatelji posmatrali ritmičku strukturu.
Stravinski se vremenom okrenuo neoklasicizmu, koristeći tradicionalne forme i na taj način odajući počast nekim od najvećih svjetskih kompozitora. Ovaj ruski umjetnik stvorio je neka od najznačajnijih kompozitorskih djela 20. stoljeća, a njegovi razgovori i razmišljanja o muzici kasnije su pretočeni u knjige pod nazivom „Razgovori s Igorom Stravinskim“.
Njegov opus izuzetno je bogat, a i sam život obiluje zanimljivim detaljima koji su manje poznati široj javnosti. Više o jednom od najutjecajnijih kompozitora modernog doba možete pročitati na stranici Igor Stravinski – Wikipedija.
Dan kada je rođen majstor optičkih iluzija
17.juni je dan kada je rođen i Maurits Cornelis Escher, nizozemski grafičak i umjetnik čija djela i danas fasciniraju ljubitelje umjetnosti širom svijeta. Malo ko je mogao pretpostaviti da će 1898. godine biti rođen čovjek čije će optičke iluzije, matematikom inspirisani bakropisi i drvorezi decenijama izazivati divljenje i zbunjivati posmatrače širom svijeta. Njegova djela pomjerala su granice percepcije, pretvarajući nemoguće oblike i konstrukcije u prepoznatljiv umjetnički izraz.
Escher je postao poznat upravo po crtežima i grafikama koje prikazuju nemoguće građevine, beskonačna stepeništa i geometrijske iluzije koje izazivaju percepciju svakog posmatrača. Njegova djela predstavljaju spoj umjetnosti i matematike, a često se koriste kao primjeri vizuelnih paradoksa i optičkih varki.
Smrt koja je inspirisala nastanak Taj Mahala
Dan 17.juni 1631. godine, bio je dan u kojem je svijet napustila Mumtaz Mahal, supruga mogulskog cara Šah Džahana.
Taj Mahal je zapravo najveće ostvarenje mogulske arhitekture, prepoznatljivog stila koji kombinuje elemente perzijskih, indijskih i islamskih stilova. 1983.godine ovaj spomenik, nastao kao simbol vječne ljubavi cara prema supruzi, uvrstio se na spisak UNESCO-ovih spomenika Svjetske baštine, uz epitet najvećeg islamskog dragulja u Indiji, u gradu Agra.
Ovo univerzalno remek-djela svjetskog naslijeđa, danas je jedno od najpoznatijih arhitektonskih ostvarenja na svijetu i jedno od novih sedam svjetskih čuda. A, ono što čini ovaj spomenik posebnim, jeste upravo ljubav koja je bila inspiracija njegovog nastanka, a koji je i sami tvorac opisao sljedećim riječima:
“Treba li krivnja tražiti utočište ovdje,
Kao isprika, postaje čista od grijeha.
Treba li grešnik poći do ovog zdanja,
Njegovi grijesi bit će zaboravljeni.
Prizor ovog zdanja stvara prizore tuge;
I sunce i mjesec suze lijevaju iz očiju.
Na ovom svijetu ovo zadnje je građeno;
Da time pokaže slavu svoga stvaralaca.” *
Gradnja ovog kompleksa trajala je gotovo dvadeset godina, a tačan trenutak njenog završetka i danas ostaje obavijen velom nesigurnosti. No, ono što je sigurno jeste da ljubav koja je nadahnula njegovo nastajanje nema svoj kraj kao ni svoju vremensku odrednicu – ona vječno živi u kamenu, pretvarajući ovo zdanje u bezvremenski spomenik osjećanja i odanosti.
Rođen Kendrick Lamar
Među savremenim kulturnim ličnostima koje su rođene na 17.juni, nalazi se i Kendrick Lamar, rođen 1987. godine u Comptonu, u Kaliforniji, gradu poznatom po bogatoj rap tradiciji i brojnim muzičkim velikanima. Svojim jedinstvenim stilom, snažnim tekstovima i društvenim temama uspio je prevazići granice žanra i postati glas generacije.
Kroz svoje, svjetski poznate albume Kendrick je ispričao priče o odrastanju, identitetu, rasnoj nejednakosti, vjeri i ličnim borbama koje vodi svako od nas. Mnogi ga smatraju jednim od najvećih tekstopisaca modernog doba, budući da se njegove pjesme odlikuju dubokom simbolikom, složenim narativima i izuzetnom umjetničkom zrelošću.
2017.godine, sa svojim albumom pod nazivom DAMN. osvojio je Pulitzerovu nagradu za muziku, čime postaje prvi izvođač izvan klasične i jazz muzike kojem je pripalo ovo prestižno priznanje. Time je potvrđen njegov značaj ne samo u popularnoj kulturi već i u savremenoj umjetnosti.
Kendrick Lamar danas predstavlja simbol kreativnosti, autentičnosti i umjetničke hrabrosti. Njegova muzika, baveći se svakodnevnim temama i životnim izazovima, nadilazi zabavu i postaje sredstvo za promišljanje društva, ljudskih emocija i životnih izazova, ostavljajući snažan trag na milione slušalaca širom svijeta.
Zanimljiv spoj historije
17.juni specifičan je i po nezavisnosti Islanda, koji je 1944.godine proglasio svoju nezavisnost od Danske, što je predstavljalo značajan trenutak u historiji nordinskih zemalja.
Watergate scandal također se nalazi u historiji koju potpisuje 17.juni, izdvajajući se kao jedan od najvećih političkih skandala u historiji SAD-a, čime je doveo do ostavke američkog predsjednika Richard Nixon 1974. godine. Skandal je započeo 17.juna 1972. godine, kada je pet osoba uhvaćeno u provali u sjedištu Democratic National Committee (kompleks Watergate Complex) u Washingtonu. Cilj provale bio je postavljanje prislušnih uređaja i prikupljanje informacija o političkim protivnicima.
Danas se izraz „-gate“ često dodaje imenima drugih političkih skandala upravo zbog Watergatea, koji je postao simbol političke korupcije i zloupotrebe vlasti.
A, da i historija naše domovine ima korijene u historiji današnjeg dana svjedoči činjenica da je upravo na 17.juni osmanska vojska, 1592.godine osvojila Bihać, čime je okončana višestoljetna vlast hrvatsko-ugarskog kraljevstva nad gradom. Pad Bihaća predstavlja jedan od najznačajnijih događaja u historiji Bosanske krajine, jer je grad postao važan dio Bosanskog ejaleta i značajno vojno uporište Osmanskog Carstva.
17.juni kao datum koji na jednom mjestu povezuje revolucionarnu muziku, optičku umjetnost, islamsku arhitekturu i savremenu popularnu kulturu, izdvaja se iz skupine, zauzimajući posebno mjesto među datumima koji su ostavili trag u kulturnoj historiji svijeta.
Za nastavak našeg putovanja kroz historiju čitajte nas na Kamo Sutra.
- *https://hr.wikipedia.org/
